بهترین راه رسیدن به خدا

انواع نماز

در بحث نماز میتوانیم آن را به دو قسم، تقسیم کنیم:

1) نمازهای واجب

2) نمازهای مستحب

اینک به بخش اول میپردازیم:

نمازهای شبانه روز که 17رکعت میشود.

نماز آیات،

نماز جمعه که این واجب تخییری است.

نماز میت، که این نماز واجب کفایی است.

نمز طواف نساء که خواندن آن برای مردان واجب است.

نماز طواف، که این نماز را باید بعد از طواف خواند.

واینک به بحث دوم میرسیم:

مهمترین آن نوافل شبانه روز است.

نافله نماز صبح،2 رکعت است که قبل ازخواندن نماز صبح است.

نافله نماز ظهر،8 رکعت است که قبل ازخواندن نماز ظهر است.

نافله نماز عصر،8 رکعت است که قبل ازخواندن نماز عصر است.

نافله نماز مغرب،4 رکعت است که قبل از خواندن نماز مغرب است.

نافله نماز عشا،2 رکعت است که به وُتیره معروف است که قبل از خواندن نماز عشا است.

نماز غفیله،که این نماز نیز 2 رکعت است که بین نماز مغرب وعشا خوانده میشود.

نماز شب،11 رکعت که به 6قسمت تقسیم میشود.5نماز 2رکعتی که چهار نمازآن به نیت نافله شب و2 رکعت به نیت شفع،ودرآخر 1رکعت نماز دیگر که به نیت وِتر است. سفارش بسیار شده که نماز شب رابخوانیم ولی گفته شده که اگر 8 رکعت به نیت نافله شب را نخوانیم هم مشکلی ندارد ولی 2رکعت شفع و1 رکعت وتر را خواند.

ونمازهای مستحبی دیگر که در اعمال ماههای قمری آمده است و توضیح آنها در مفاتیح وهمچنین المراقبات آمده است و معروف ترین آن، نماز جعفر طیار است.

درصورت اینکه درباره مسئله ای توضیح بیشتری خواستید، مطلب مورد نظر را در نظر سنجی ثبت کنید که در مورد آن بیشتر صحبت کنیم.

در غسل ترتیبی شستن از بالا به پایین لازم نیست.

در غسل ترتیبی لازم نیست که اجزاء بلافاصله پس از هم شسته شوند بلکه اگر بین آن‌ها فاصله زمانی، حتی به مقدار زیاد هم واقع شود، غسل صحیح است. حتی شستن یک قسمت هم لازم نیست با هم یا بلافاصله پشت سر هم باشد، مثلا در شستن سر و گردن می‌تواند ابتدا سر و پس از مدتی گردن را بشوید.

بهتر است که قسمت‌های میانه بدن، مانند ناف و عورت را هم با قسمت راست بدن شست و هم با قسمن چپ بدن.

اگر بعد از غسل بفهمد جایی از بدن را نشسته، چند حالت مفروض است:

- می‌دانى بخشی از سر را نشسته: باید غسل را از ابتدا انجام دهد.

- می‌داند بخشی از سمت راست یا چپ را نشسته است، باید همان قسمت را بشوید.

- اصلا نمی‌داند کدام قسمت را نشسته است: باید غسل را از ابتدا انجام دهد.

اگر بعد از پایان هر قسمت غسل شک کرد که آیا همه آن قسمت را شسته است یا نه، می‌تواند غسل خود را ادامه دهد.

اگر در حین شستن هر قسمت غسل، شک کرد که آیا همه آن قسمت را شسته است یا نه، باید شک خود را بر طرف کند.

در غسل ترتیبی اگر بدن در حین شستن هر قسمت پاک شود، غسل صحیح است.

کدام جمعه دعا مستجاب خواهد شد / سوار صاعقه پا در رکاب خواه شد، کدام جمعه ز عطر بهشتی گل یاس / بهارغرق شمیم گلاب خواهد شد

میسوزم از فراقت روی از جفابگران / هجران بلای ما شد یا رب بلا بگردان

در وادی انتظار زمان را بنگر که چگونه از هجر تو همچون شمع ذره ذره آب میگردد، کی می آیی که قطره ها به دریا بپیوندند؟ خیبر گشای فاطمه(س) کی می آیی؟

ای غایب از نظر به خدا می سپارمت / جانم بسوختی و به جان دوست دارمت

آقای جمعه های غریبی ظهور کن / دل را پر از طراوت عطر حضور کن، یک گوشه از جمال تو یعنی تمام عشق / یک دم فقط بیا و از اینجا عبور کن

برای آمدنت انتظار کافی نیست / دعا و اشک و دلی بی قرار کافی نیست، تمامی هر چه شراب است غیر چشمانت / برای مستی چشمی خمار کافی نیست

دوباره جمعه شد یارم نیومد / خدایا یار ما از در نیامد، نگار بی قرینه کی می آیی / سحرخیز مدینه کی می آیی

کاش از دلبر نشانی داشتیم / بر سر کویش مکانی داشتیم، از برای مهدی صاحب الزمان / کاش در دل جمکرانی داشتیم ...... تعجیل در ظهور آقا صلوات ......

عمریست که از حضور او جا ماندیم / در غربت سرد خویش تنها ماندیم، او منتظرست تا که ما برگردیم / ماییم که در غیبت کبری ماندیم ...... التماس دعا عزیزان ......

هنوزم انتظارو انتظار است / هنوزم دل به سینه بیقرار است، هنوزم خواب میبینم به شبها / همان مردی که بر اسبی سوار است، همان مردی که آید جمعه روزی / و این پایان خوب انتظار است

روزی در برگه تقویم خواهند نگشت : تعطیل رسمی ـ روز ظهور حضرت ولی عصر

صحبتی شد که خدایا باب نجاتی بفرست / تلخی دائفه را شاخه نباتی بفرست، میرسد با علم سبز امامت بر دوش / از چه خاموش نشستی صلواتی بفرست

از عشق تو گفتیم و نمک گیر شدیم / تا ساحل چشمان تو تکثیر شدیم، گفتند غروب جمعه خواهی آمد / آنقدر نیامدی که ما پیر شدیم

هر کجا سلطان بود، دورش سپاه و لشگر بود / پس چرا سلطان خوبان بی سپاه و لشگر است، با خبر باشید ای چشم انتظاران ظهور / بهترین سلطان عالم از همه تنهاتر است .... الهم عجل لولیک الفرج ......

ما معتقدیم که عشق سر خواهد زد / بر پشت ستم کسی تیر خواهد زد،سوگند به هر چهارده آیه نور / سوگند به زخم های سرشار غرور، آخر شب سرد ما سحر می گردد / مهدی به میان شیعه برمیگردد

زینت کردن به طلا مثل آویختن زنجیر طلا به سینه و انگشتر طلا به دست کردن و بستن ساعت مچی طلا به دست برای مرد حرام و نماز خواندن با آنها باطل است و احتیاط واجب آن است که از استعمال عینک طلا هم خودداری کند. ولی زینت کردن به طلا برای زن در نماز و غیر نماز اشکال ندارد.

اگر مردی نداند یا فراموش کند که انگشتری یا لباسش از طلا است و با آن نماز بخواند، نمازش صحیح است .

لباس مرد نمازگزار باید ابریشم خالص نباشد و در غیر نماز هم پوشیدن آن برای مرد حرام است . و در چیزی که نماز در آن تمام نمی شود، مانند بند شلوار وعرق چین نیز به احتیاط واجب نباید از حریر خالص باشد.

اگر آستر تمام لباس یا آستر مقداری از آن ابریشم خالص باشد، پوشیدن آن برای مرد حرام و نماز در آن باطل است .

لباسی را که نمی داند از ابریشم خالص است یا چیز دیگر، پوشیدن آن اشکال ندارد، و نماز با آن صحیح است .

دستمال ابریشمی و مانند آن اگر در جیب مرد باشد، اشکال ندارد، و نماز راباطل نمی کند.

پوشیدن لباس ابریشمی برای زن در نماز و غیر نماز اشکال ندارد.

پوشیدن لباس غصبی و ابریشمی خالص و طلاباف و لباسی که از مردار تهیه شده ، در حال ناچاری مانعی ندارد. و نیز کسی که ناچار است لباس بپوشد ولباس دیگری غیر از اینها ندارد و تا آخر وقت هم ، ناچاری او از بین نمی رود،می تواند با این لباس ها نماز بخواند.

اگر غیر از لباس غصبی و لباسی که از مردار تهیه شده لباس دیگری ندارد و ناچار نیست لباس بپوشد، باید به دستوری که برای برهنگان گفته شد نماز بخواند.

اگر غیراز لباسی که از حیوان حرام گوشت تهیه شده لباس دیگری ندارد چنانچه در پوشیدن لباس ناچار باشد می تواند با همان لباس نماز بخواند و اگر ناچار نباشد باید به دستوری که برای برهنگان گفته شد نماز را به جا آورد، و بنابر احتیاط واجب یک نماز دیگر هم با همان لباس بخواند.اگر مرد غیراز لباس ابریشمی خالص یا طلاباف لباس دیگری نداشته باشد چنانچه در پوشیدن لباس ناچار نباشد باید به دستوری که برای برهنگان گفته شد نماز بخواند.

اگر چیزی ندارد که در نماز عورت خود را با آن بپوشاند، واجب است اگرچه به کرایه یا خریداری باشد تهیه نماید. ولی اگر

تهیه آن به قدری پول لازم دارد که نسبت به دارایی او زیاد است ، یا طوری است که اگر پول را به مصرف لباس برساند به حال او ضرر دارد، باید به دستوری که برای برهنگان گفته شد،نماز بخواند. کسی که لباس ندارد، اگر دیگری لباس به او ببخشد یا عاریه دهد، چنانچه قبول کردن آن برای او مشقت نداشته باشد، باید قبول کند. بلکه اگر عاریه کردن یا طلب بخشش برای او سخت نیست ، باید از کسی که لباس دارد طلب بخشش یاعاریه نماید.

بنابر احتیاط واجب باید انسان از پوشیدن لباس شهرت که پارچه یا رنگ یا دوخت آن برای کسی که می خواهد آن را

بپوشاند معمول نیست ، خودداری کند. ولی اگر با آن لباس نماز بخواند، اشکال ندارد.

احتیاط واجب آن است که مرد لباس زنانه ، و زن لباس مردانه نپوشد. ولی اگر با آن نماز بخواند، اشکال ندارد.

کسی که باید خوابیده نماز بخواند، اگر برهنه باشد و لحاف یا تشک او نجس یا ابریشم خالص یا از اجزای حیوان حرام

گوشت باشد، احتیاط واجب آن است که در نماز، خود را با آنها نپوشاند.

اگر هنگام خواندن نماز چشمهای مان را ببندیم ، آیا نماز صحیح است ؟
پاسخ – بله . نماز صحیح است . البته بستن چشم در نماز کراهت دارد . بعضی از فقهاء فرموده اند که بستن چشم در رکوع استثنا شده است .

اگر ما قبل از تسبیحات اربعه نماز ، بسم الله الرحمن الرحیم بگوییم اشکال دارد ؟
پاسخ – قبل از تسبیحات اربعه بسم الله الرحمن الرحیم وارد نشده است . شما می توانید بعنوان ذکر مطلق نه ذکر وارده در نماز ، بسم الله الرحمن الرحیم را بگویید . اما بهتر است که تسبیحات اربعه را بدون بسم الله بگویید که اشکالی در نمازتان ایجاد نشود .


اگر ما در نماز جماعت متوجه شدیم که چند نفر در جلوی ما نمازشان را اشتباه می خوانند تکلیف ما چیست ؟
پاسخ – اگر اتصال شما قطع نشود یعنی به این معنا که آنها اشتباه نماز می خوانند ولی کنار دستی شما نماز را صحیح می خواند ،پس نماز شما صحیح است اما اگر اتصال شما با آنهایی است که نمازشان اشتباه است ، شما دیگر ارتباط با صفوف و امام جماعت ندارید . از آن موقع که شما متوجه این موضوع شدید ، باید نمازتان را فرادا بخوانید و خواندن نماز جماعت صحیح نیست .


اگر در نماز جماعت یادمان رفت که اقتدا بکنیم تکلیف چیست ؟
پاسخ – اگر شما تکبیرة الاحرام را گفته اید و شروع به خواندن نماز کرده اید و می دانید که این جمعیت پیش نمازی دارد ، این برای اقتدا کافی است . ولی اگر شما در جماعت نماز را فردا شروع کرده اید ، نماز شما فرادا می شود . و باید نماز خودتان را ادامه بدهید . در این فرض شما می توانید که نیت خودتان را به نماز مستحب یا قضا برگردانید تا در دو رکعت سلام بدهید تا به نماز جماعت برسید . این کار فقط برای درک نماز جماعت اشکالی ندارد .


شخصی که بیمار است و نمی تواند تا آخر عمر نماز بخواند و روزه بگیرد ، آیا می تواند در زمان حیات به شخصی پول بدهد که برایش نماز بخواند ؟
پاسخ – خیر . تا انسان زنده است حتی اگر فرد از خواندن نماز قضا هم ناامید باشد نمی تواند این کار را بکند . حتی کسی نمی تواند بطور داوطلبانه برای این شخص نماز بخواند . اینها وظیفه ی شخص زنده است ولی فرد می تواند که وصیت کند که بعد از فوتش نماز و روزه را برایش بجا بیاورند .

من راننده کامیون هستم . ممکن است که حتی ده روز بار به شهری نبرم. تکلیف نماز و روزه ی من چیست ؟
پاسخ – اگر شما بیشتر از ده روز به سفری نرفتید و همانجا ماندید ، اولین سفری که می روید نمازتان شکسته است و شما مسافر هستید . بعد از این سفر باید نمازهایتان را کامل بخوانید .

اگر در نماز یادمان رفت که قنوت بخوانیم ، حکم این نماز چیست ؟
پاسخ – قنوت مستحب است . اگر شما عمدا هم قنوت را بجا نیاورید نمازتان درست است .

اگر در سه سلام پایان نماز یکی از آنها را فراموش کردیم آیا نماز ما باطل است؟
پاسخ – خیر . اگر شما یکی از دو سلام آخر نماز ( السلام علینا و علی ... و السلام علیکم و رحمة االله و برکاته ) را بگویید کفایت می کند .

اگر در هنگام نماز صدایی را بشنویم و احساس ترس کنیم و سرمان را برگردانیم یا بطور غیر ارادی چیزی بگوییم آیا نماز ما باطل است ؟
پاسخ – اگر سهوا باشد اشکالی ندارد . ولی نباید عمدا این کار را کرد .

آیا خانم ها باید قضای نماز ایام عذر شرعی را بجا بیاورند ؟
پاسخ – نمازهای ایام عذر شرعی قضا ندارد با اینکه اهمیت نماز بیشتر است ولی روزهای آن قضا دارد . این احکام تابع دلیل است .

آیابا کفش می توان نماز خواند ؟
پاسخ – با کفش می شود نماز خواند بشرط اینکه هنگام سجده شصت پای روی زمین قرار بگیرد یا اینکه کفش خیلی نازک باشد که عرفا شصت پا روی زمین قرار بگیرد یا اینکه جلوی کفش باز است و انگشت شصت روی زمین قرار بگیرد . با کفشی که باعث می شود شصت پا روی زمین قرار نگیرد نمی توان نماز خواند مگر در نماز میت که در آوردن کفش لازم نیست .

اگر ما نماز را شروع کردیم و بعد از چند لحظه تازه اذان شروع شد ، آیا ما باید نماز را ادامه بدهیم ؟
پاسخ – اگر انسان بین نماز متوجه بشود که اذان می گویند ، می فرمایند که این نماز صحیح است . و باید آنرا ادامه بدهید. اما اگر انسان در وسط نماز متوجه شد که هنوز وقت نماز نشده است باید نمازش را رها کند .

آیا ما می توانیم هنگام خواندن نماز ، جواب سلام دیگری را بدهیم ؟
پاسخ – بله . انسان نمی تواند به نمازگزار سلام کند مگر اینکه حواس مان نباشد . اگر کسی در حال نماز است و فردی به او سلام می کند چون جواب سلام واجب است باید جواب سلام را در هنگام نماز داد . در هنگام نماز جواب سلام را طولانی نکنید . سلام مقدم است و شما باید با همان عبارت جواب سلام طرف را بدهید .

در طول عمرم هر چند سال یک باردر شهری به مدت چهار سال سکونت داریم . نماز و روزه ی ما در این سفرها چگونه است ؟
پاسخ – در این مسئله تفاوت فتوایی وجود دارد . اگر شما وطن مشخصی دارید و از آن هم اعراض نکرده اید ،در آنجا نماز شما تمام است . اما شهرهای دیگر وطن شما محسوب نمی شود و نماز شما در آنجا شکسته است مگر اینکه شما قصد ماندن ده روز را داشته باشید . بعضی از مراجع این مدت را برای وطن کافی می دانند .

آیا می توان درنماز ذکر قنوت را به زبان فارسی یا زبان های دیگر خواند ؟
پاسخ- بله . خواندن دعای غیر عربی در قنوت اشکالی ندارد .

آیا درنماز می توان بجای تسبیحات اربعه سوره ی حمد را خواند ؟
پاسخ – در رکعت سوم نماز بجای تسبیحات اربعه می توان سوره ی حمد را به تنهایی خواند و باید آهسته خوانده بشود.

انسان های لال چگونه باید نماز بخوانند ؟
پاسخ – انسان های لال همان طور که با انسانهای دیگر صحبت می کنند یعنی زبان اشاره ،همان طور هم باید خدا صحبت می کنند. پس تکلم آنها با همان اشارات است . در بحث نماز و لبیک حج هم آنها باید با اشاره انجام بدهد و افعال نماز را هم باید انجام بدهند مثل قیام و رکوع و ...

من شخص معتادی هستم ولی به تمام اعتقادات پایبند هستم و همه ی اعمال خودم را انجام می دهم . آیا این اعتیاد مانع قبولی نماز و عبادات من می شود.؟
پاسخ – استفاده از موادمخدر گناه و حرام است . این اعتیاد ممکن است که در قبولی اعمال شما اثر داشته باشد . ممکن است که شما نماز قضا نداشته باشید ولی آیا نمازی که شما می خوانید قبول است؟ معلوم نیست . این اعتیاد گاهی مانع استجابت دعا و کمال انسان می شود . تصمیم بگیرید که اعتیاد را کنار بگذارید .

اگر ما تسبیحات اربعه را یک بار بگوییم حکم نماز چیست ؟
پاسخ – بیشتر فقهاء می فرمایند : یک بار گفتن تسبیحات اربعه کافی است ولی احتیاط مستحب است که سه بار گفته بشود .

آیا گفتن سه تکبیر آخر نماز جزو نماز است و باید حتما گفته بشود ؟
پاسخ – خیر . سه تکبیر آخر نماز جزو مستحبات نماز است . فرموده اند : مستحب است که انسان پس از تمام کردن نماز قدری در محل نماز بنشیند و به ذکر یا دعا یا تلاوت قرآن مشغول باشد و سه بار گفتن الله اکبر بهترین ذکر است .

امام جماعت ما بعد از گفتن ذکر رکوع صلوات می فرستد و هنوز صلوات تمام نشده است یعنی مد محمد را در حال حرکت می گوید . آیا ما می توانیم در نماز به ایشان اقتدا کنیم ؟
پاسخ – آنچه که در حال آرامش بدن باید گفت بشود اذکار واجب نماز واذکار مستحبی است که در نماز وارد شده است . امام جماعت این حکم را می دانند . شاید ایشان صلوات را بعنوان ذکر وارد در نماز نمی گویند و این اشکالی ندارد . در این گونه موارد حمل بر صحت می شود یعنی نماز ایشان صحیح است و شما می توانید به ایشان اقتدا کنید زیرا یقین به بطلان دارید .

اگر در نماز نافله ی مغرب سوره ی حدید را نخوانیم و بجای آن سوره ی دیگری را بخوانیم درست است ؟
پاسخ – بله . اینها مستحباتی است که مکمل نماز است و اگر آن را بجا نیاورید نوافل شما درست است و شما ثواب نوافل را برده اید . حتی در نماز های واجب هم یکسری چیزها مستحب است . اگر شما مستحبات را عمل کنید ثواب بیشتری می برید .

اگر شخص سالمی خسته باشد می تواند نماز را نشسته بخواند ؟
پاسخ – خستگی مجوزی برای این نیست که فرد نمارش را نشسته بخواند . اگر نماز ایستاده خواندن برای فرد مشقت دارد می تواند نمارش را نشسته بخواند . ولی اگر می تواند استراحت کند و بعد نمازش را ایستاده بخواند باید این کار را بکند . اگر فرد واقعا نمی تواند نماز را ایستاده بخواند می تواند نماز را نشسته بخواند ولی به صرف خستگی نمی تواند این کار را بکند .

وقتی که عرق می کنیم مهر به پیشانی ما می چسبد وهنگامی که سر از سجده بر می داریم مهر هم بلند می شود آیا این برای نماز ما اشکالی پیش می آورد ؟
پاسخ – شما باید مهر چسبیده را بردارید و به زمین بگذارید و روی آن سجده کنید. اگر مهر به پیشانی شما چسبیده بود و شما مهر را برنداشتید و با همان مهر چسبیده سجده را انجام دادید ، نماز شما باطل است .

اگر هنگام نماز چند قطره خون از بینی بیرون بیاید چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر خون کم باشد و آلودگی کمتر از یک بند انگشت باشد نماز باطل نمی شود ولی اگراز این مقدار بیشتر باشد نماز باطل می شود . اگر وقت نماز تنگ است و اگر نماز را رها کند و بینی را بشوید و دوباره نماز بخواند نماز قضا می شود ،می تواند در همان حالت نمازش را ادامه بدهد .

من هنگام نماز خواندن فکرم به جای دیگری می رود و من نمازم را قطع می کنم. تکلیف چیست ؟
پاسخ – اگر ما توقع داشته باشیم که فکر ما تمام مدت در نماز باشد و هیچ جای دیگر نرود ، این خیلی مشکل است . اگر هنگام نماز فکر ما جای دیگری رفت تا ما متوجه شدیم باید دوباره به نماز برگردیم و بهترین شیوه این است که انسان بداند که دارد با خدا حرف می زند . شما نباید نماز را رها کنید. اگر شما فکرتان را به نماز برگردانید و نماز را ادامه بدهید نمازتان صحیح است . شما نباید نماز را بشکنید ولی می توانید نمازتان را دو بار بخوانید و مواظب باشید که این کار منجر به وسواس نشود.

شكهايى كه نماز را باطل مى كند

شكهايى كه نماز را باطل مى كند به اين شرح است: اوّل: شك در شماره ركعتهاى نماز دو ركعتى، مانند نماز صبح و نماز مسافر، ولى شك در شماره ركعتهاى نماز مستحب دو ركعتى و نماز احتياط، نماز را باطل نمى كند. دوم: شك در شماره ركعتهاى نماز سه ركعتى. سوم: در نماز چهار ركعتى شك كند يك ركعت خوانده يا بيشتر. چهارم: در نماز چهار ركعتى، پيش از تمام شدن سجده دوم، شك كند دو ركعت خوانده يا بيشتر. پنجم: شك بين دو و پنج، يا دو و بيشتر از پنج. ششم: شك بين سه و شش، يا سه و بيشتر از شش. هفتم: شك در اصل ركعتهاى نماز كه نداند، چند ركعت خوانده است. هشتم: شك بين چهار و شش، يا چهار و بيشتر از شش، پيش از تمام شدن سجده دوّم، ولى اگر بعد از سجده دوم شك بين چهار و شش، يا چهار و بيشتر از شش براى او پيش آيد، بنابر احتياط بنابر چهار بگذارد و نماز را تمام كند و بعد از نماز، دو سجده سهو بجا آورد و نماز را نيز، دوباره بخواند.

اگر يكى از شكهاى باطل براى انسان پيش آيد، مى تواند نماز را به هم بزند و يا به قدرى فكر كند كه صورت نماز به هم بخورد يا از پيدا شدن يقين يا گمان نااُميد شود.

شكهايى كه نبايد به آن اعتنا كرد

شكهايى كه نبايد به آن اعتنا كرد، به اين شرح است: اوّل: شك در چيزى كه محل بجا آوردن آن گذشته است، مانند اينكه در ركوع، شك كند حمد را خوانده يا نه. دوم: شك بعد از سلام نماز. سوم: شك بعد از گذشتن وقت نماز. چهارم: شك كثيرالشك، يعنى كسى كه زياد شك مى كند. پنجم: شك امام در شماره ركعتهاى نماز، در صورتى كه مأموم شماره آن را بداند. و همچنين شك مأموم در صورتى كه امام شماره ركعتهاى نماز را بداند. ششم: شك در نماز مستحب.
شكهايى كه نبايد به آن اعتنا كرد

1 - شك بعد از محل
اگر در بين نماز، شك كند يكى از كارهاى واجب آن را انجام داده يا نه، مثلا شك كند حمد خوانده يا نه، چنانچه مشغول كار بعدى نشده باشد، بايد آنچه را كه در انجام آن شك كرده، بجا آورد و اگر مشغول كار بعدى شده، به شك خود اعتنا نكند.

اگر در بين خواندن آيه اى، شك كند آيه پيش را خوانده يا نه و همچنين اگر در حالى كه آخر آيه را مى خواند، شك كند اوّل آن را خوانده يا نه، به شك خود اعتنا نكند.

اگر بعد از ركوع و سجود، شك كند كارهاى واجب آن، مانند ذكر و آرام بودن بدن را انجام داده يا نه، به شك خود اعتنا نكند.

اگر در حالى كه به سجده مى رود شك كند ركوع كرده يا نه، يا شك كند بعد از ركوع ايستاده يا نه، به اين شك اعتنا نكند.

اگر در حال برخاستن، شك كند سجده يا تشهّد را بجا آورده يا نه، به شكّ خود توجّه نكند.

كسى كه نشسته يا خوابيده نماز مى خواند، اگر موقعى كه حمد يا تسبيحات مى خواند، شك كند سجده يا تشهّد را بجا آورده يا نه، بايد به شك خود اعتنا نكند. و اگر پيش از آنكه مشغول حمد يا تسبيحات شود، شك كند سجده يا تشهّد را بجا آورده يا نه، بايد بجا آورد.

اگر شك كند يكى از ركنهاى نماز را بجا آورده يا نه، چنانچه از محل آن گذشته است اعتنا نكند و اگر در محل است بجا آورد، در اين صورت چنانچه بعد يادش بيايد آن ركن را بجا آورده بوده، نمازش باطل مى باشد، زيرا ركن زياد شده است.

اگر شك كند، عملى را كه ركن نيست بجا آورده يا نه، چنانچه از محل آن گذشته است اعتنا نكند و اگر در محل است بجا آورد و اگر بعد از انجام آن يادش بيايد آن را بجا آورده بوده، چون ركن زياد نشده، نمازش صحيح است ولى بنابر احتياط واجب دو سجده سهو بجا آورد.

اگر شك كند ركنى را بجا آورده يا نه، چنانچه مشغول عمل بعدى شده، مثلا در تشهّد شك كند دو سجده را بجا آورده يا نه، بايد به شك خود اعتنا نكند و اگر يادش بيايد آن ركن را بجا نياورده، در صورتى كه مشغول ركن بعد نشده بايد آن را بجا آورد و اگر مشغول ركن بعد شده باشد، نمازش باطل است، مثلا اگر پيش از ركوع ركعت بعد، يادش بيايد دو سجده را بجا نياورده، بايد بجا آورد و اگر در ركوع يا بعد از آن، يادش بيايد نمازش باطل است.

اگر شك كند عملى را كه ركن نيست بجا آورده يا نه و مشغول كار بعد از آن شده باشد، بايد به شك خود اعتنا نكند، مثلا موقعى كه مشغول خواندن سوره است، اگر شك كند حمد را خوانده يا نه، بايد به شك خود اعتنا نكند و اگر بعد يادش بيايد آن را بجا نياورده، در صورتى كه مشغول ركن بعد نشده، بايد بجا آورد و اگر مشغول ركن بعد شده نمازش صحيح است، بنابراين اگر مثلا در قنوت، يادش بيايد حمد را نخوانده بايد بخواند و اگر در ركوع يادش بيايد اعتنا نكند و نماز او صحيح است.

اگر شك كند سلام نماز را گفته يا نه، يا شك كند درست گفته يا نه، چنانچه مشغول تعقيب نماز، يا مشغول نماز ديگرى شده يا با انجام كارى كه نماز را به هم مى زند، از حال نماز بيرون رفته يا خود را خارج از نماز مى داند، بايد به شك خود اعتنا نكند و اگر پيش از اينها شك كند، بايد سلام را بگويد.

ادامه مطلب در